Tác hại trà đen là điều ít người để ý, vì trà đen thường được nhắc đến như một thức uống tốt cho sức khỏe. Thực tế, trà đen có lợi khi uống đúng cách. Nhưng uống quá nhiều, uống sai thời điểm hoặc pha với quá nhiều đường thì trà đen cũng có thể gây ra không ít phiền toái.

Bài viết này không nhằm khuyên bạn bỏ trà đen. Mục tiêu là giúp bạn hiểu tác hại có thể gặp, vì sao xảy ra, ai cần cẩn thận và cách uống để giữ được lợi ích mà hạn chế rủi ro.

Ly trà đen đậm màu nâu đỏ đặt cạnh ấm trà và đồng hồ chỉ giờ tối

1. Vì sao trà đen có thể gây hại

Trà đen được làm từ lá chè (Camellia sinensis) đã oxy hóa hoàn toàn. Trong trà đen có một số thành phần đáng chú ý:

  • Caffeine: theo Mayo Clinic, một ly trà đen pha khoảng 237ml chứa khoảng 48mg caffeine. Lượng thực tế thay đổi theo loại trà, lượng lá và thời gian ủ.
  • Tannin: tạo vị chát, có thể ảnh hưởng đến hấp thu sắt.
  • Oxalate: một hợp chất có tự nhiên trong lá chè, liên quan đến sỏi thận.
  • Flavonoid: chất chống oxy hóa có lợi, nhưng không bù được tác hại nếu uống sai cách.

Phần lớn tác hại của trà đen đến từ liều lượng và cách uống, chứ không phải bản thân trà là “độc”.

2. Các tác hại có thể gặp khi uống trà đen sai cách

2.1. Mất ngủ, ngủ không sâu

Caffeine giúp tỉnh táo, nhưng cũng là lý do nhiều người khó ngủ nếu uống trà vào chiều tối. Tác dụng của caffeine có thể kéo dài nhiều giờ sau khi uống. Người nhạy cảm có thể trằn trọc, ngủ chập chờn dù chỉ uống một ly trà buổi chiều.

Cách hạn chế: uống trà đen vào buổi sáng hoặc đầu giờ chiều. Nếu thích uống buổi tối, chọn trà đen đã khử caffeine hoặc trà thảo mộc không có caffeine.

2.2. Hồi hộp, bồn chồn, tim đập nhanh

Uống nhiều trà đen trong ngày, nhất là khi kết hợp với cà phê hay nước tăng lực, có thể khiến bạn bồn chồn, run tay, tim đập nhanh, khó tập trung.

Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) cho biết với người lớn khỏe mạnh, khoảng 400mg caffeine mỗi ngày thường không gây tác dụng xấu. Mức này là tổng caffeine từ mọi nguồn. Mỗi người có độ nhạy khác nhau, nên có người chỉ cần lượng ít hơn đã thấy khó chịu.

2.3. Giảm hấp thu sắt

Tannin trong trà có thể kết hợp với sắt trong thức ăn, làm cơ thể hấp thu ít sắt hơn. Ảnh hưởng này rõ nhất với sắt từ thực vật như rau xanh, đậu, ngũ cốc.

Với người ăn uống đủ chất, uống trà vừa phải thường không gây thiếu máu. Nhưng người đang thiếu máu thiếu sắt, phụ nữ có kinh nguyệt nhiều, người ăn chay nên chú ý hơn.

Cách hạn chế: uống trà cách bữa ăn ít nhất một giờ. Ăn kèm thực phẩm giàu vitamin C trong bữa ăn cũng giúp hấp thu sắt tốt hơn.

2.4. Khó chịu dạ dày, buồn nôn

Uống trà đen đậm lúc bụng đói có thể khiến một số người cồn cào, buồn nôn, khó chịu vùng thượng vị. Người có bệnh dạ dày, trào ngược có thể thấy triệu chứng nặng hơn.

Cách hạn chế: uống trà sau khi ăn, pha trà loãng hơn, không uống trà quá đặc.

2.5. Nguy cơ sỏi thận khi uống quá nhiều

Trà đen chứa oxalate. Oxalate có thể kết hợp với canxi tạo thành sỏi canxi oxalat, loại sỏi thận phổ biến. Uống vài ly trà mỗi ngày thường không đáng lo với người khỏe mạnh. Tuy nhiên, y văn đã ghi nhận trường hợp tổn thương thận ở người uống lượng rất lớn trà đá mỗi ngày trong thời gian dài.

Cách hạn chế: uống trà vừa phải, uống đủ nước lọc. Người từng bị sỏi thận hoặc có bệnh thận nên hỏi bác sĩ về lượng trà phù hợp.

2.6. Ố vàng răng

Trà đen đậm màu nên dễ bám lên men răng, làm răng ố vàng theo thời gian, nhất là khi uống thường xuyên và ít vệ sinh răng miệng.

Cách hạn chế: súc miệng bằng nước lọc sau khi uống trà, đánh răng đều đặn, khám răng định kỳ.

Uống trà đen sau bữa ăn và súc miệng bằng nước lọc để hạn chế ố răng

2.7. Đau đầu khi đột ngột ngừng uống

Người quen uống nhiều trà mỗi ngày, nếu đột ngột ngừng, có thể bị đau đầu, mệt mỏi, uể oải trong vài ngày. Đây là phản ứng khi cơ thể quen với caffeine.

Cách hạn chế: nếu muốn giảm trà, hãy giảm từ từ mỗi ngày một ít.

2.8. Uống trà quá nóng

Đây là tác hại không đến từ trà mà từ nhiệt độ. Năm 2016, Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) thuộc Tổ chức Y tế Thế giới xếp việc uống đồ uống rất nóng, trên 65 độ C, vào nhóm “có thể gây ung thư” cho thực quản. Điều này áp dụng cho mọi đồ uống rất nóng, không riêng trà đen.

Cách hạn chế: để trà nguội bớt vài phút trước khi uống, không uống trà vừa rót từ ấm sôi.

2.9. Tác hại từ đường, sữa và topping

Trà đen pha không đường gần như không có calo. Nhưng trà sữa, trà đen pha nhiều đường, kem béo, trân châu lại chứa nhiều đường và chất béo. Uống thường xuyên có thể góp phần tăng cân, sâu răng và ảnh hưởng đường huyết.

Cách hạn chế: uống trà đen không đường hoặc ít đường, tự pha trà sữa với sữa tươi không đường, hạn chế topping.

3. Ai nên hạn chế hoặc hỏi bác sĩ trước khi uống trà đen

Phụ nữ mang thai và cho con bú. Phụ nữ mang thai thường được khuyên giới hạn caffeine khoảng 200mg mỗi ngày từ mọi nguồn. Phụ nữ cho con bú cũng nên uống vừa phải. Hãy hỏi bác sĩ để biết mức phù hợp.

Trẻ em. Không nên cho trẻ nhỏ uống trà đen vì có caffeine.

Người thiếu máu thiếu sắt. Nên uống trà cách bữa ăn và theo dõi chỉ số sắt theo hướng dẫn của bác sĩ.

Người mất ngủ, rối loạn lo âu. Caffeine có thể làm các triệu chứng nặng hơn.

Người có bệnh tim, nhịp tim nhanh, huyết áp cao chưa kiểm soát. Lượng caffeine lớn có thể gây hồi hộp, tim đập nhanh.

Người bệnh dạ dày, trào ngược. Tránh uống trà đặc, uống lúc đói.

Người từng bị sỏi thận hoặc có bệnh thận. Nên hỏi bác sĩ về lượng trà và lượng nước nên uống.

Người đang dùng thuốc. Caffeine và một số thành phần trong trà có thể ảnh hưởng đến một số loại thuốc. Nếu đang uống thuốc thường xuyên, hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ.

4. Những hiểu lầm thường gặp về tác hại của trà đen

“Uống trà đen gây mất nước.” Với lượng uống vừa phải, nước trà vẫn góp phần vào tổng lượng nước nạp vào cơ thể. Dù vậy, nước lọc vẫn nên là nguồn nước chính.

“Trà đen độc hơn trà xanh.” Cả hai đều từ cùng một loại lá chè. Trà đen thường có caffeine cao hơn trà xanh một chút, nhưng tác hại chủ yếu vẫn phụ thuộc lượng uống và cách uống.

“Đã uống trà đen thì không nên uống gì khác.” Không đúng. Chỉ cần tính tổng caffeine trong ngày và uống đủ nước lọc.

5. Cách uống trà đen an toàn

  1. Uống vừa phải. Khoảng 2 đến 3 ly trà đen không đường mỗi ngày là mức nhiều người lớn khỏe mạnh dễ duy trì. Người nhạy cảm caffeine nên uống ít hơn.
  2. Uống đúng giờ. Buổi sáng hoặc đầu giờ chiều, tránh uống sát giờ ngủ.
  3. Không uống lúc đói. Uống sau bữa ăn một lúc để tránh khó chịu dạ dày.
  4. Uống cách bữa ăn nếu bạn thiếu sắt.
  5. Không pha quá đặc. Ủ trà khoảng 3 đến 5 phút là đủ, ủ quá lâu trà vừa đắng vừa nhiều tannin hơn.
  6. Để trà bớt nóng trước khi uống.
  7. Hạn chế đường và kem béo. Có thể thêm lát chanh, gừng hoặc chút mật ong thay vì nhiều đường.
  8. Uống đủ nước lọc trong ngày, không thay hoàn toàn nước lọc bằng trà.
  9. Chọn trà có nguồn gốc rõ ràng, bao bì ghi thành phần, nơi sản xuất, hạn dùng. Bảo quản trà kín, khô ráo để tránh ẩm mốc.

Ly trà đen không đường kèm lát chanh và ly nước lọc bên cạnh

6. Khi nào nên đi khám

Hãy ngưng uống trà và đi khám nếu bạn gặp các dấu hiệu như:

  • Tim đập nhanh, hồi hộp kéo dài, đau ngực.
  • Mất ngủ kéo dài dù đã ngừng uống trà buổi tối.
  • Đau bụng, buồn nôn thường xuyên sau khi uống trà.
  • Đau lưng, đau hông, tiểu buốt, tiểu ra máu (có thể liên quan đến sỏi thận).
  • Mệt mỏi, da xanh, chóng mặt kéo dài (có thể liên quan đến thiếu máu).

Những dấu hiệu này có thể do nhiều nguyên nhân khác ngoài trà. Bác sĩ sẽ giúp tìm đúng nguyên nhân.

Tổng kết

Tác hại trà đen chủ yếu xuất hiện khi uống quá nhiều, uống sai thời điểm hoặc pha quá nhiều đường. Các tác hại có thể gặp gồm mất ngủ, hồi hộp do caffeine, giảm hấp thu sắt, khó chịu dạ dày, ố răng, đau đầu khi ngừng đột ngột và nguy cơ sỏi thận khi uống lượng rất lớn. Uống đồ uống quá nóng cũng không tốt cho thực quản. Hãy uống trà đen vừa phải, không đường, vào buổi sáng hoặc đầu giờ chiều, cách bữa ăn nếu thiếu sắt và để trà bớt nóng. Phụ nữ mang thai, trẻ em, người bệnh tim, dạ dày, thận hoặc đang dùng thuốc nên hỏi bác sĩ trước khi uống thường xuyên.

Câu hỏi thường gặp

Uống trà đen có hại không?

Với người lớn khỏe mạnh

Uống bao nhiêu trà đen một ngày là quá nhiều?

FDA cho biết khoảng 400mg caffeine mỗi ngày thường không gây hại với người lớn khỏe mạnh. Một ly trà đen khoảng 237ml có khoảng 48mg caffeine theo Mayo Clinic. Cần tính cả caffeine từ cà phê

Uống trà đen có gây thiếu máu không?

Tannin trong trà làm giảm hấp thu sắt từ thực vật. Với người ăn uống đủ chất

Uống trà đen nhiều có bị sỏi thận không?

Trà đen chứa oxalate

Uống trà đen buổi tối có sao không?

Caffeine trong trà đen có thể khiến khó ngủ

🛒 Xem hàng tại Go5